واردات کالا از کجا شروع می‌شود؟ مراحل واردات کالا از بررسی تا ترخیص

مراحل واردات کالا از کجا شروع می‌شود؟

مراحل واردات کالا از خرید شروع نمی‌شود. پیش از پرداخت یا حمل، باید مشخصات دقیق کالا، HS Code، وضعیت ورود و مجوزها، هزینه نهایی، امکان ثبت سفارش و روش تأمین ارز را روشن کنید. اگر هنوز یکی از این موارد مبهم است، پرداخت قطعی یا حمل را تا روشن‌شدن آن عقب بیندازید.

ترتیب کار در هر پرونده می‌تواند با نوع کالا، روش تأمین ارز و مقررات زمان اقدام فرق کند. با این حال، در مراحل واردات کالا بهتر است ابتدا امکان واردات را بررسی کنید، بعد هزینه و شرایط خرید را بسنجید و سپس سراغ ثبت سفارش، ارز، حمل و تشریفات گمرکی بروید.

تعرفه و شرایط ورود را هم باید برای همان کالا و در همان تاریخ بررسی کرد. برای نمونه، هیأت وزیران در جلسه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ اصلاحات ۲۶۸ ردیف تعرفه را تصویب کرد؛ این اصلاحات شامل افزایش یا کاهش سود بازرگانی، تفکیک، ایجاد، حذف و اصلاح شرح بعضی ردیف‌ها بود. مصوبه اصلاحات تعرفه‌ای سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تعرفه یک پرونده قدیمی لزوماً برای پرونده جدید قابل اتکا نیست.

قبل از پرداخت، این پنج موضوع را روشن کنید

در مراحل واردات کالا، پیش از هر پرداخت جدی پنج موضوع را جداگانه بررسی کنید. روشن‌بودن یکی از آن‌ها جای بقیه را نمی‌گیرد؛ برای مثال، قیمت مناسب فروشنده نمی‌تواند مشکل مجوز یا هزینه بالای ترخیص را جبران کند.

اگر یکی از این پنج موضوع هنوز روشن نیست، فقط برای اینکه کار جلو بیفتد خرید یا حمل را نهایی نکنید. اگر مشکل قابل رفع است، ادامه کار را به رفع همان مشکل موکول کنید؛ اگر مانع قانونی یا اقتصادی جدی وجود دارد، بهتر است همان‌جا متوقف شوید.

قبل از خرید، HS Code و مجوزهای کالا را بررسی کنید

اول مشخص کنید دقیقاً چه کالایی می‌خواهید وارد کنید. نام تجاری به‌تنهایی کافی نیست؛ مدل، کاربرد، جنس، ترکیب، مشخصات فنی، کشور مبدأ و ویژگی‌هایی که بر طبقه‌بندی کالا اثر دارند باید تا حد لازم روشن باشند.

در تجارت بین‌المللی، HS Code برای طبقه‌بندی کالا به کار می‌رود. سازمان جهانی گمرک توضیح می‌دهد که پایه HS از کدهای شش‌رقمی تشکیل شده و این نظام مبنای تعرفه‌های گمرکی و بسیاری از سیاست‌های تجاری کشورهاست. ردیف تعرفه و الزامات ملی کشور مقصد نیز باید جداگانه بررسی شود.

بنابراین کدی که فروشنده خارجی در پروفرما درج می‌کند، به‌تنهایی تأیید نهایی کد قابل استفاده در ایران نیست. انتخاب HS Code می‌تواند بر تعرفه، مجوزها و تشریفات گمرکی اثر بگذارد؛ پس در مراحل واردات کالا آن را با مشخصات واقعی کالا و مقررات جاری ایران تطبیق دهید.

درباره کارت بازرگانی نیز باید میان واردات تجاری و موارد استثنایی فرق گذاشت. ماده ۳ قانون مقررات صادرات و واردات واردات و صادرات کالا به‌صورت تجاری را مستلزم داشتن کارت بازرگانی می‌داند و آیین‌نامه اجرایی نیز درباره ملاک تجاری‌بودن و موارد معافیت مقررات جداگانه دارد. بنابراین نمی‌توان یک حکم یکسان را بدون توجه به نوع ورود به همه پرونده‌ها تعمیم داد.

پیش از خرید، هزینه واقعی و سود احتمالی را حساب کنید

قیمت پروفرما فقط بخشی از هزینه است. در مراحل واردات کالا باید Landed Cost یا هزینه نهایی واردات را پیش از خرید برآورد کنید؛ هزینه تمام‌شده واردات می‌تواند علاوه بر قیمت خرید، حمل، بیمه، حقوق و وجوه قانونی، خدمات گمرکی و لجستیکی، انبارداری و هزینه‌های ناشی از تأخیر را در بر بگیرد.

در مراحل واردات کالا نمی‌توان یک درصد ثابت را به‌عنوان «هزینه واردات» به همه پرونده‌ها تعمیم داد. نوع کالا، تعرفه، ارزش گمرکی، روش حمل و زمان توقف می‌تواند نتیجه محاسبه را تغییر دهد.

ارزش گمرکی نیز همیشه برابر عدد درج‌شده در فاکتور نیست. ماده ۱۴ قانون امور گمرکی مبنای تعیین ارزش گمرکی کالای ورودی را مشخص کرده و بهای خرید در مبدأ، بیمه، حمل و هزینه‌های مرتبط تا ورود به اولین دفتر گمرکی را در این چارچوب در نظر می‌گیرد. اگر ارزش اظهارشده پذیرفته نشود، قانون برای تعیین ارزش روش‌های دیگری هم پیش‌بینی کرده است.

در سال ۱۴۰۵ درباره نرخ ارز مبنای محاسبه ارزش گمرکی نیز ابلاغیه‌هایی منتشر شد. بخشنامه ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در این باره ابلاغ شد و نظر رئیس مجلس در ۳۰ خرداد ۱۴۰۵ نیز به انطباق تصویب‌نامه مرتبط با قانون پرداخت. بنابراین این راهنما نرخ ثابتی اعلام نمی‌کند و مبنای قابل اجرا باید در زمان اظهار بررسی شود.

برای تصمیم خرید، یک برآورد با شرایط معمول و یک برآورد با فرض افزایش هزینه یا تأخیر تهیه کنید. این کار کمک می‌کند سود احتمالی را فقط بر اساس قیمت فروشنده نسنجید.

قبل از حمل، ثبت سفارش و روش تأمین ارز را مشخص کنید

ثبت سفارش واردات یکی از مراحل واردات کالا است، اما به‌تنهایی همه الزامات واردات را پوشش نمی‌دهد. قانون مقررات صادرات و واردات و آیین‌نامه اجرایی آن برای ثبت سفارش، مجوز ورود و موارد استثنا قواعد جداگانه‌ای دارند و جزئیات اجرایی نیز باید برای همان پرونده و در زمان اقدام بررسی شود.

اطلاعات کالا، فروشنده و پروفرما باید با اطلاعات پرونده هماهنگ باشد. کنترل‌ها و مراحل اجرایی در سامانه جامع تجارت ممکن است با نوع کالا و مقررات جاری فرق کند؛ بنابراین روشی را که در یک پرونده قدیمی اجرا شده، بدون بررسی به پرونده جدید تعمیم ندهید.

روش تأمین ارز و الزامات مربوط به منشأ ارز نیز باید پیش از حمل روشن شود. این بخش از مراحل واردات کالا به مقررات جاری ارزی وابسته است و نمی‌توان برای همه پرونده‌ها یک روش ثابت نوشت.

پیشنهاد به روشن‌کردن ثبت سفارش و ارز پیش از حمل، جای مهلت‌ها و الزامات قانونی هر پرونده را نمی‌گیرد. اگر کالا پیش از روشن‌شدن این موارد حرکت کند، رفع مشکل بعدی ممکن است زمان و هزینه بیشتری بخواهد.

اسناد خرید و حمل باید با یکدیگر هماهنگ باشند

پس از روشن‌شدن امکان واردات و وضعیت پرونده، نوبت خرید و حمل می‌رسد. در این بخش از مراحل واردات کالا، اطلاعات اصلی پروفرما، فاکتور، پکینگ لیست و بارنامه باید با واقعیت کالا و اطلاعات ثبت‌شده در پرونده هماهنگ باشند.

شرح کالا، مدل، تعداد، وزن و طرفین معامله از اطلاعاتی هستند که بهتر است پیش از صدور اسناد نهایی کنترل شوند. اگر فروشنده اطلاعاتی متفاوت از پرونده ثبت کند، اصلاح مغایرت پیش از رسیدن کالا معمولاً ساده‌تر از زمانی است که محموله وارد تشریفات گمرکی شده باشد.

شرط تحویل در Incoterms نیز مشخص می‌کند هزینه، مسئولیت و ریسک حمل چگونه میان فروشنده و خریدار تقسیم می‌شود. انتخاب شرط تحویل را فقط بر اساس قیمت ظاهری پروفرما انجام ندهید؛ توان مدیریت حمل، بیمه و اسناد نیز در این تصمیم مهم است.

در همین مرحله، بیمه و هماهنگی با فورواردر یا ترخیص‌کار را متناسب با پرونده انجام دهید. اگر کالا جدید، حساس یا مشمول مجوز تخصصی است، بررسی اسناد و الزامات ترخیص کالا را به بعد از حرکت محموله موکول نکنید.

کارهای ترخیص را به بعد از رسیدن کالا موکول نکنید

ترخیص یکی از آخرین بخش‌های اجرایی مراحل واردات کالا است، اما آماده‌شدن برای آن باید پیش از رسیدن محموله شروع شود. اگر HS Code، ارزش گمرکی، مجوزها یا اسناد حمل در مراحل قبلی درست بررسی نشده باشند، همان ابهام‌ها هنگام اظهار و رسیدگی گمرکی دوباره مطرح می‌شوند.

رسیدن کالا به گمرک به معنی پایان مراحل واردات کالا نیست. اظهار، بررسی اسناد و طبقه‌بندی، رسیدگی به ارزش، کنترل مجوزهای لازم، پرداخت وجوه قانونی و آزادسازی کالا از بخش‌های پرونده گمرکی هستند و جزئیات هرکدام به نوع کالا و مقررات جاری بستگی دارد.

ثبت سفارش نیز جای کنترل‌های تخصصی و گمرکی را نمی‌گیرد. مجوز ورود، ثبت سفارش و تأییدیه‌های تخصصی هرکدام کارکرد خود را دارند؛ نیاز به استاندارد، مجوز بهداشتی یا تأییدیه‌های دیگر باید برای کالای مشخص و بر اساس مقررات زمان اقدام بررسی شود.

اگر این اولین واردات شما از یک گروه کالایی است، پیش از حمل مشخص کنید برای اظهار چه اسنادی لازم دارید، چه مجوزهایی باید آماده باشند و آیا درباره طبقه‌بندی یا ارزش کالا ابهامی وجود دارد. مسئله‌ای که پیش از حمل قابل حل است، بعد از ورود کالا ممکن است زمان و هزینه بیشتری ایجاد کند.